In deze blog ontdek je:
- wat koliek precies is;
- hoe je de symptomen herkent;
- wat de oorzaken zijn;
- welke behandelingen mogelijk zijn;
- hoe je je paard kan ondersteunen.
Wat is koliek bij paarden?
Koliek bij paarden is een verzamelterm voor buikpijn (koliekpijn) en wijst meestal op een probleem in het spijsverteringsstelsel. De ernst varieert sterk: van lichte gaskoliek tot een acute koliek met verplaatsing of afsnoering waarbij een spoedoperatie nodig is.
Omdat het spijsverteringsstelsel van het paard gevoelig en complex is, kan een kleine verstoring al leiden tot klachten. Denk aan een paard met koliek na inspanning, een plotse voederwissel of onvoldoende wateropname.
Koliek herkennen bij je paard (symptomen)
- Onrustig gedrag (schrapen, rondlopen, vaak gaan liggen en opstaan)
- Naar de buik kijken of trappen
- Rollen of willen rollen (typisch bij ernstige koliek aanval bij paard)
- Verminderde eetlust of volledig stoppen met eten
- Weinig of afwijkende mest
- Opgeblazen buik (typisch bij gaskoliek paard)
- Zweten zonder inspanning
- Versnelde hartslag
- Subtiele signalen zoals tandenknarsen of flemen
Soorten koliek bij paarden
1. Krampkoliek
Dit is de meest voorkomende vorm, waarbij de darmen zich krampachtig samentrekken en weer ontspannen. Dit veroorzaakt wisselende pijn. De krampen ontstaan vaak door plotselinge rantsoenveranderingen, stress, koud water na inspanning of een worminfectie. De symptomen kunnen variëren van mild onrustig gedrag tot heftig rollen.
2. Gaskoliek
Ontstaat wanneer gas zich ophoopt in de darmen en niet kan ontsnappen. Dit geeft een opgeblazen gevoel en pijn door druk op de darmwand. Vaak veroorzaakt door een verstoring van de darmflora, verkeerd of beschimmeld voer, of plotse rantsoenwijzigingen. Het paard kan een duidelijk gezwollen buik hebben.
3. Zandkoliek
Zandkoliek wordt veroorzaakt door een ophoping van zand of aarde in de darmen. Dit ontstaat meestal door het eten van ruwvoer van de grond of het grazen op kale, zanderige weides. De ophoping kan leiden tot irritatie, ontsteking en soms verstopping. Zandkoliek is vaak herkenbaar aan een doffe vacht, verminderde eetlust en afwijkende (continu of afwisselend platte) mest.
4. Verstoppingskoliek
Slecht verteerd ruwvoer betekent dat het al in de darmen zit en niet goed verteerd is. Meestal wordt hier echter “slecht verteerbaar ruwvoer” bedoeld (voer dat van zichzelf moeilijk te verteren is, zoals heel houterig hooi of stug stro).
5. Liggingsveranderingen (draaiing) van de darm
Een ernstige, vaak levensbedreigende vorm waarbij een deel van de darm verplaatst, knikt of draait. Hierdoor kan de bloedtoevoer worden afgesneden. Dit vereist onmiddellijke dierenartszorg en vaak een spoedoperatie. Symptomen zijn meestal zeer heftig en acuut.
Oorzaken van koliek bij paarden
De oorzaak van koliek bij een paard is meestal
multifactorieel. In de praktijk zien we een combinatie van voeding en individuele gevoeligheid.
Veelvoorkomende oorzaken van koliek:
- Plotse voederveranderingen (belangrijkste trigger)
- Te weinig ruwvoer of lange periodes zonder eten
- Slechte wateropname (vooral in de winter)
- Zandopname → zandkoliek paard
- Gasvorming door verstoring darmflora → gaskoliek bij paarden
- Stress (transport, wedstrijden, stalwissel)
- Slecht gebit → slecht gekauwd voer
- Parasietenbelasting
- Intensieve inspanning (bv. paard koliek na inspanning)
Een typisch voorbeeld: een paard dat plots op rijk gras gaat kan fermentatieproblemen ontwikkelen, wat leidt tot gaskoliek bij paarden.
Paard met koliek: wat te doen?
Een van de meest gezochte vragen is: paard met koliek wat te doen?
Dit zijn de belangrijkste stappen:
- Bel je dierenarts bij twijfel
- Laat je paard afwisselend rustig stappen, wat draven of korte stukjes galopperen, en probeer rollen te vermijden
- Geef geen voer
- Observeer symptomen
- Controleer mest en gedrag
Bij een acute koliek paard telt elke minuut. Wacht dus nooit af bij ernstige symptomen.
Behandeling van koliek bij paarden
- Kramp- en gaskoliek → pijnstilling, darmontspanners en eventueel olie
- Verstopping → vochttherapie, laxeermiddelen en olie (indien een operatie niet nodig is)
- Zandkoliek paard behandeling → specifieke spoeling en dieetmaatregelen, olie
- Ernstige gevallen → chirurgie
Koliek bij paarden voorkomen
Koliek is een van de meest voorkomende en zorgwekkende gezondheidsproblemen bij paarden. Hoewel koliek niet altijd te voorkomen is, verklein je het risico aanzienlijk met goede verzorging:
1. Voer met regelmaat
Bied meerdere kleine porties ruwvoer per dag aan in plaats van één grote maaltijd. Dit houdt de spijsvertering actief en in balans. Zorg dat de voeding van je paard voldoende essentiële mineralen bevat om tekorten te voorkomen.
Onze aanrader: Horse Liquid LA, speciaal ontwikkeld om tekorten langdurig aan te vullen (3 tot 6 maanden). Dit vloeibare supplement voorziet je paard van essentiële mineralen, vitaminen en sporenelementen, en biedt extra ondersteuning voor energie, herstel, weerstand en vruchtbaarheid.
2. Regelmatige tandcontrole
Laat het gebit van je paard regelmatig controleren. Slecht kauwen kan leiden tot slecht verteerd voer en een verhoogd risico op verstopping.
3. Voorkom plotselinge voederveranderingen
Introduceer nieuw voer of supplementen altijd geleidelijk, bij voorkeur verspreid over 7 tot 10 dagen.
4. Zorg voor dagelijkse beweging
Beweging stimuleert de darmwerking. Laat je paard dagelijks bewegen, ook als het niet wordt gereden.
5. Altijd toegang tot vers drinkwater
Voldoende hydratatie helpt verstopping te voorkomen en ondersteunt een gezonde spijsvertering.
6. Beperk stress
Stress kan de darmfunctie verstoren. Zorg voor rust, een vast dagritme en sociaal contact met soortgenoten om spanning te minimaliseren.
7. Voorkom zandopname
Voer niet rechtstreeks op zandbodems. Gebruik rubberen matten of voerbakken en vermijd te kort begraasde weides. Laat mest regelmatig onderzoeken op zand en wormeieren; dit helpt ook bij een effectief wormbestrijdingsplan.
8. Ondersteun met natuurlijke middelen
Kruiden of supplementen die de darmgezondheid bevorderen, kunnen helpen om koliek preventief tegen te gaan.
Natuurlijke ondersteuning bij koliekgevoelige paarden
Kruiden en supplementen die de darmgezondheid bevorderen, zijn een waardevolle aanvulling op goede voeding en zorgvuldig management.
- Ondersteunende supplementen kunnen helpen bij:
- Reguleren van darmbeweging
- Verminderen van gasvorming
- Ondersteunen van de darmflora
Beschermen van de maag
Bij Phytovet ontwikkelen we 100% natuurlijke supplementen op basis van plantenextracten.
COLICA is een waardevol plantaardig, vloeibaar voedingssupplement voor paarden die gevoelig zijn voor maag-darmkrampen. Het ondersteunt een gezonde darmperistaltiek, helpt bij de afvoer van fermentatiegassen en verlicht zo ongemakken in het spijsverteringsstelsel.
GASTICO vormt een beschermende film op de maagwand van paarden en is waardevol als nabehandeling van maagulcera. Dit supplement kan preventief worden ingezet ter ondersteuning van de maag en helpt zo de kans op koliek te verminderen bij een gestoorde maag-darmwerking.
DIGEST (LIQUID) ondersteunt het behoud van een evenwichtige darmflora en een krachtige vertering. Dankzij de toevoeging van waardevolle pre- en probiotica bevordert dit vloeibare supplement de microbiële en enzymatische werking in de darmen. Het biedt optimale ondersteuning bij een verstoorde spijsvertering, na een antibioticakuur of bij schommelingen in het rantsoen.
Bekijk COLICA, GASTICO en DIGEST (LIQUID) in onze webshop en geef je paard het comfort dat hij verdient.
Wil je je paard extra ondersteunen op een natuurlijke manier? Phytovet ontwikkelt supplementen die de spijsvertering helpen te ondersteunen.
